<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="ar">
	<id>https://www.arabsciencepedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF</id>
	<title>علم المواد - تاريخ المراجعة</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://www.arabsciencepedia.org/w/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.arabsciencepedia.org/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF&amp;action=history"/>
	<updated>2026-04-14T08:32:23Z</updated>
	<subtitle>تاريخ التعديل لهذه الصفحة في الويكي</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.6</generator>
	<entry>
		<id>https://www.arabsciencepedia.org/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF&amp;diff=31988&amp;oldid=prev</id>
		<title>إدارة الموسوعة 1: /* وصلات خارجية */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.arabsciencepedia.org/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF&amp;diff=31988&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2013-09-19T00:06:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;وصلات خارجية&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ar&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ مراجعة أقدم&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;مراجعة 00:06، 19 سبتمبر 2013&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l27&quot;&gt;سطر 27:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;سطر 27:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== وصلات خارجية ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== وصلات خارجية ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [http://ghamdihail.tripod.com محاضرات كاملة عن علم المواد]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* [http://ghamdihail.tripod.com محاضرات كاملة عن علم المواد]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{فروع الكيمياء}}&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:هندسة مبان]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:هندسة مبان]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:هندسة تطبيقية]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:هندسة تطبيقية]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:علم المواد|*]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[تصنيف:علم المواد|*]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>إدارة الموسوعة 1</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.arabsciencepedia.org/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF&amp;diff=31987&amp;oldid=prev</id>
		<title>إدارة الموسوعة 1: k</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.arabsciencepedia.org/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AF&amp;diff=31987&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2013-09-19T00:05:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;k&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحة جديدة&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;[[ملف:Materials science tetrahedron;structure, processing, performance, and proprerties.JPG|thumb|غالباً ما يتضمن رباعي الوجوه الممثل لعلم المواد توصيفاً للمواد في الوسط]]&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;علوم وهندسة المواد&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; هو تخصص متداخل يتضمن دراسة [[خواص المواد]] وتطبيقاتها [[علم|للعلوم]] و[[هندسة تطبيقية|الهندسة]]. تتضمن علوم المواد حقول من [[فيزياء تطبيقية|الفيزياء التطبيقية]] و[[كيمياء|الكيمياء]]، إضافة [[هندسة كيميائية|للهندسة الكيميائية]] والهندسة الميكانيكية، الهندسة المدنية والهندسة الكهربائية. يتركز الاهتمام الإعلامي حاليا على أحد تطورات علوم المواد وهو [[تقانة نانوية|التقانة النانوية]]. ما زالت تدريس هذه العلوم بشكل مستقل في العديد من الجامعات موضع بحث. وتنقسم المواد الهندسية بحسب طبيعتها إلى (أ) [[فلز|الفلز]]ات و[[سبائك]]ها (ب) [[خزف|الخزفي]]ات و(ج) [[مكوثر|المكوثر]]ات.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تحدد المواد المستخدمة في كل عصر اسمه، مثلاً [[العصر الحجري]]، و[[العصر البرونزي]]. ويعتبر علم المواد أحد أقدم أشكال [[الهندسة]] و[[العلوم التطبيقية]]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تاريخه وتطوره ==&lt;br /&gt;
برع [[علماء]] [[مسلم]]ون قديماً في هذا العلم وخصوصاً في علم [[المعادن]]، ومنهم [[ابن سينا]] والذي يعتبر أول من درس وصنّف المعادن, و[[البيروني]] مؤلف كتاب «[[الجاهر في معرفة الجواهر]]» الذي يتناول [[علم المعادن]], و[[التيفاشي]] صاحب كتاب «[[أزهار الأفكار في جواهر الأحجار]]» الذي يصف فيه المعادن و[[الأحجار الكريمة]], وكذلك [[ابن الاكفاني]] مؤلف كتاب «[[نخب الذخائر في أحوال الجواهر]]».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وقد تطور علم المواد الحديث من [[علم الفلزات]] الذي تطور بدوره من مجال [[التعدين]]. وقد حدثت طفرة كبيرة في فهم علوم المواد أثناء القرن التاسع عشر عندما أثبت [[جوزيه ويلارد قيبس]] أن الخواص [[التحريك الحراري]] [[تركيب ذري|للتركيب الذري]] في مختلف حالات المادة ترتبط بالخواص الفيزيائية للمادة، وقد جاءت الكثير من المواد الجديدة كنتيجة [[السباق الفضائي|للسباق الفضائي]]، ومن بينها السبائك المعدنية ومواد الكربون والسيليكون التي تستخدم في بناء [[مركبات الفضاء]]، وقد كان علم المواد عاملا دافعا لتطوير تقنيات لمواد أحدثت تغيرات ثورية مثل [[لدائن|اللدائن]] وأشباه الموصلات مثل (ال[[سيليكون]] و[[الأنتيمون]])&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== أساسياته ==&lt;br /&gt;
في علم المواد، بدلا من البحث بشكل عشوائي عن مواد جديدة ومحاولة استكشاف خواصها، يكون الهدف هو فهم المواد على نحو جوهري حتى يمكن إنشاء مواد جديدة يكون لها الصفات المطلوبة عن طريق [[اليات تقوية المواد]].&lt;br /&gt;
ويتضمن أساس علم المواد ربط المواصفات المطلوبة والأداء النسبي لإحدى المواد في نطاق تطبيق معين ببنية الذرات وحالات المادة وذلك من خلال عملية [[التوصيف]]. أما أهم العوامل المحددة لبنية المادة وبالتالي خواصها فهي العناصر الكيميائية المكونة لها والطريقة التي تم معالجتها من خلالها للوصول إلى الصورة النهائية. وهذه العوامل إذا تم التعامل معها معا وربطها بقوانين الديناميكا الحرارية، فهي تحكم الهيكل الدقيق {{إنج|microstructure}} للمادة وبالتالي خواصها.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== عيوب المواد ==&lt;br /&gt;
وهناك مقولة قديمة في علم المواد تقول: المواد مثل البشر، عيوبها هي التي تجعلها مثيرة للاهتمام. وتعد صناعة بلورة بدون عيوب لإحدى المواد حاليا غير ممكنة فيزيائيا. وبدلا من ذلك يقوم علماء المواد بالتحكم في [[عيوب بلورية|العيوب]] الموجودة في المواد الم[[تبلور]]ة، وهذه العيوب مثل الرواسب وحدود الحبيبات {{إنج|grain boundaries}} والذرات الدخيلة {{إنج|interstitial atoms}} والفجوات {{إنج|vacancy defect}} أو الذرات التعويضية {{إنج|substitutional atoms}}، وذلك من أجل تكوين مواد يكون لها الخواص المطلوبة.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== هيكل وبنية المواد ==&lt;br /&gt;
وليس لجميع المواد هيكل بلوري منتظم، فاللدائن يبدو عليها درجات مختلفة من التبلور، أما الزجاجيات وبعض أنواع الخزفيات والعديد من المواد الطبيعية فهي [[لابلورية]] وليس لديها أي تنظيم طويل المدى في التشكيل الذري، وهذه المواد أصعب كثيرا في معالجتها وتشكيلها أكثر من المواد المتبلورة. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تقسيم المواد ==&lt;br /&gt;
ويمكن تقسيم المواد إلى ثلاثة أقسام هي: [[المعادن]], [[اللدائن]], [[الخزفيات]] و[[السيراميك]]. وكل قسم له خواصه الفيزيائية والكيميائية المميزة&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== اقرأ أيضا ==&lt;br /&gt;
* [[تصنيع دقيق]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== وصلات خارجية ==&lt;br /&gt;
* [http://ghamdihail.tripod.com محاضرات كاملة عن علم المواد]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[تصنيف:هندسة مبان]]&lt;br /&gt;
[[تصنيف:هندسة تطبيقية]]&lt;br /&gt;
[[تصنيف:علم المواد|*]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>إدارة الموسوعة 1</name></author>
	</entry>
</feed>